Catalog

• Laboratuvarda üretildikleri için hücrelerde istenmeyen moleküler ve genetik değişiklikler olabilmektedir, • Deneye başlanan ilk hücre sayısından ancak %0.1 ila %1 kadarı iPS hücresi olabilmektedir. iPS hücrelerinde verimliliğini arttırmak gerekmektedir. • Hastalardan alınan “Hastalığaözgül iPS Hücreleri” nden henüz hastalıkların fizyopatolojisini anlamaya yönelik çalışmalarda yararlanılmakta, tedavi amacıyla kullanımı uygun değildir. “Hastalığa – Özgül iPS Hücreleri” ve Rejeneratif Tıbbın Geleceği Günümüzde iPS hücreleri hastalıkların modellemesinin yapılması ve araştırma amacıyla kullanılmaktadır. Bu araştırmalarda, hastadan alınan deri veya kan hücrelerinden “Hastayaözgül iPS hücreleri” oluşturulmakta, hastalığa neden olan kalıtsal gen hataları, biyolojik ve patolojik değişiklikler çözümlenmeye çalışılmaktadır. Bugüne kadar 50’den fazla “HastalığaÖzgül iPS Hücre Dizisi” elde edilmiştir. Ancak, bu hücrelerde hastalığa neden olan “hatalı genler” düzeltilerek tedavide kullanılacak aşamaya gelinmiş değildir. Bu konuda araştırmalar yapmakta olan merkezlerin hastalığa neden olduğu kabul edilen “hatalı” genlerin yerine, iPS hücresinde sağlıklı genlerin görev yapmasını sağlayabilecek hedefli tedavi stratejilerinin geliştirilmesini heyecanla beklemekteyiz. Cambridge Üniversitesi MRC Moleküler Biyoloji laboratuvarına geçen Gurdon, Xenopus kurbağalarında gelişim biyolojisi konusunda araştırmalarına devam etti ve 1983’de hücre biyolojisi profesörü oldu. Sir Gurdon, Profesör Laskey ile beraber gelişim ve kanser biyolojisi konularında araştırmalar yapmak üzere Gurdon Araştırma Enstitüsü’nü kurdu. Lasker Ödülü’ne layık görüldü. ŞEKİL 4 . iPS Hücre teknolojisinin temel prensibi. 1987’de Kobe Tıp Fakültesi’nden mezun oldu, 1993’de Osaka Üniversitesi’nde doktora eğitimini tamamladı. Sonra, San Francisco’da Gladstone Kardiyovasküler Hastalıklar Enstitüsü’nde apolipoproteinler üzerinde çalışan Yamanaka, 2003’de Nara Bilim ve Teknoloji Enstitüsü’nde profesör oldu. 2008 yılından beri Kyoto Üniversitesi “iPS Hücre Araştırmaları ve Uygulamaları Merkezi (CIRA)” direktörüdür. Lasker Ödülü, Gairdner Enternasyonel Ödülü, Japon Akademisi ve İmparator Ödülü ile Kyoto Ödüllerini almıştır. Yararlanılan Kaynaklar : Gurdon JB. The developmental capacity of nuclei taken from intestinal epithelium cells of feeding tadpoles. J Embryol and Exp Morph 10:622640, 1962. Takahashi K, Yamanaka S. Induction of pluripotent stem cells from mouse embryonic and adult fibroblast cultures by defined factors. Cell 126:663676, 2006. www.nobelprize.org/nobelprizes/medicine/laureates/2012 Takahashi K, Tanabe K, Ohnuki M, Narita M, Ichisaka T, Tomoda K, et al. Induction of pluripotent stem cells from adult human fibroblasts by defined factors. Cell 131:861872, 2007. Önder TT, Daley GQ. New lessons learned from disease modeling with induced pluripotent stem cells. Curr Opin Genet Dev 22:19, 2012. Shinya Yamanaka ŞEKİL 5 . iPS Hücrelerinin embriyonik özelliklerinin ispatlanması. Hücreler yeşil floresan protein boyası ile işaretledikten sonra dişi fare rahmine yerleştirilmiş ve hamilelik sonucunda doğan farelerin yeşil renkte floresan verdikleri gösterilmiştir. genleri sırayla yerleştirerek hücrenin yeniden programlanma yeteneğini inceledi (ŞEKİL – 4). Uzun taramalardan sonra, Nanog, Sox2, Klfa ve Oct3/4 genlerinin (Yamanaka Kokteyli) eklenmesiyle fare deri fibroblastlarının “Embriyonik Kök Hücre Benzeri” duruma “geriye dönüş” yapabildiklerini göstererek bulgularını 2006 yılında Cell mecmuasında yayımladı. Kök hücre alanında çok önemli bir buluş olan bu yeni teknoloji biyolojik bilimlerde bir devrimi başlatmış oldu (ŞEKİL 5). Bir yıl sonra aynı araştırıcılar, insan somatik hücrelerinden de aynı özellikte kök hücreler yapılabileceğini gösterdiler. Aynı yıl, J.Thomson ve R.Jaenisch de benzer buluşlarını yayınladılar. Araştırıcılar, olgun hücrenin içindeki “saati” biyolojik olarak “ters”ine döndürmeyi başardılar. Bu yeni hücreye “Uyarılabilir Pluripotent Kök Hücre = Inducible Pluripotent Stem Cell (iPS Cell)” adı verildi ve günümüzde kısaca “iPS Hücresi” olarak kullanılmaktadır. Oxford Üniversitesi Zooloji Bölümünden sonra doktora eğitimine California Teknoloji Enstitüsü’nde devam etti. Oxford’da embriyoloji bölümü öğretim üyesi oldu. 1971’de Sir John B. Gurdon DÜNYA GÖSTERGELERİ DÜNYADA ÖLÜ YAKMA NE KADAR YAYGIN? İngiltere’de kayda geçen ilk ölü yakma işlemi 1885 yılında Jeanne Pickersgill için düzenlendi. O yıl ölen 596.000 kişinin içinde yakılan üç kişiden biri Pickersgill’di. Zaman içinde mezarlıklar için yer bulmak zorlaştıkça ve yakma işleminin maliyeti düştükçe bu yola başvuranlar çoğaldı. 2010 yılında yalnızca İngiltere’de ölen 566.000 kişinin dörtte üçü yakılmıştır. Bu eğilim diğer zengin ülkelerde de görülür. Örneğin ABD’de, yakılan ölü sayısı 1885’deki 47 kişiden, 2010 yılındaki bir milyona veya tüm ölümlerin % 42’sine ulaştı. ABD’de bu konuda bölgeden bölgeye çok büyük farklılıklar vardır. Nevada’da ölülerin %72’i ve Washington’da %7’’i yakılırken, Alabama (%17) ve Mississippi (%14) gibi daha dindar eyaletlerde bu oran düşüktür. Din ve kültür bu konuda önemli bir faktördür. Japonya’da eski resmi dinleri olan Şintoizm ile son yıllarda daha yaygın bir din olan Budizm’in etkisi altında ölülerin yakılması tercih edilir. Bu nedenle bu ülkede ölülerin hemen hemen % 100’e yakını yakılır. İngiltere’deki Ölü Yakma Cemiyeti’nin 40 ülkede sürdürdüğü araştırmasına göre ölü yakmanın en yaygın olduğu bölgelerden biri de Hong Kong. Burada insanlar aile bireylerinin küllerini kasalarında veya çok katlı “columbaria” denilen depolarda saklıyor. • İnsan Embriyonik Kök hücreleri ile “aynı” oldukları henüz kanıtlanmamıştır, iPS Hücrelerinin Kısıtlamaları : CBT 1339/ 15 16 Kasım 2012 • İnsan embriyosundan elde edilmedikleri için etik soruna yol açmazlar, • Somatik hücre çekirdek transferi ve klonlama tekniklerinin kullanılmasını gerektirmez, • Hastanın “kendi hücreleri” kullanıldığı için ters bağışıklık yanıtına yol açmazlar , ve • Gelişmiş bir kök hücre laboratuvarında üretilebilmektedirler. iPS Hücrelerinin Avantajları :